10 vragen en antwoorden rondom energiemanagementsystemen

Energiemanagementsystemen (EMS) winnen razendsnel aan populariteit. Logisch, want ze zijn een cruciale schakel in een slimme energiehuishouding op zowel de zakelijke als residentiële markt. In dit artikel beantwoorden we 10 vragen en antwoorden rondom EMS!
Neem contact op
10 vragen en antwoorden rondom energiemanagementsystemen (EMS)
10 vragen en antwoorden rondom energiemanagementsystemen (EMS)
Wat is een EMS precies? En wat zijn de belangrijkste uitdagingen bij implementatie? Op deze, en andere vragen, geven onze specialisten antwoord. Aan het woord: Dennis Havelaar (Product Manager Verdeelinrichtingen, -beveiligingen & Industriële Componenten), Roel Willems (Development Manager Multi Energie) en Sjors van Wingerden (Productmanager PV, EV en Energieopslag).

1. Wat is energiemanagement?

Sjors: “Energiemanagement is het geautomatiseerd optimaliseren van energiestromen. Dit gebeurt zowel op de residentiële als de zakelijke markt. De beweegredenen om met energiemanagement aan de slag te gaan kunnen verschillen, maar het principe is op de verschillende markten hetzelfde.”

2. Wat is een EMS en wat zijn de belangrijkste componenten?

Dennis: “Een EMS is een slimme softwareoplossing die het energieverbruik, de -opwekking en -opslag binnen een gebouw, bedrijf of energiesysteem optimaliseert. Het helpt bij het balanceren van vraag en aanbod, het verlagen van (energie)kosten en het verbeteren van duurzaamheid door efficiënter gebruik van beschikbare energiebronnen. Het is nu vaak een combinatie van software en hardware. Met de software stuur je hardware aan. Hardware is in deze een breed begrip. Het zijn de kilowattuurmeters om energieverbruik te monitoren, maar ook de installaties die je stuurt of integreert zoals een warmtepomp en een batterij.”

"Een EMS is een slimme softwareoplossing die het energieverbruik, de -opwekking en -opslag binnen een gebouw, bedrijf of energiesysteem optimaliseert."

- Dennis Havelaar
Dennis Havelaar vertelt over energiemanagementsystemen

3. Waarom is energiemanagement nodig?

Roel: “Hier zijn tal van redenen voor. Het verschilt van het optimaal gebruiken van opgewekte energie en het meeste halen uit je dynamische contract, tot het voorkomen dat je de hoofdaansluiting moet verzwaren. Het zorgt in de basis voor inzicht, het schetsen van een energieprofiel is belangrijk, waardoor je geautomatiseerd kunt gaan sturen. Inzicht is ook nodig voor het maken van de juiste beslissingen wat betreft toekomstige grote energieverbruikers.”

Sjors vult aan: “Energiemanagement is op de zakelijke markt eigenlijk steeds vaker geen keuze meer, het moet gewoon. Bedrijven en gebouwen in Nederland moeten op termijn voldoen aan de Europese (Paris Proof) afspraken en zo groen mogelijk opereren. Energiemanagement is daar een essentieel onderdeel van.” 
“Daarnaast zijn energiemanagementsystemen van groot belang bij het ondervangen van problemen rondom netcongestie,” gaat Dennis verder. “Netbeheerders investeren de komende jaren miljarden per jaar om het elektriciteitsnet zo snel mogelijk uit te breiden. Het is echter niet genoeg om te voldoen aan de vraag. Netbeheer Nederland heeft daarom ook aangeven dat flexibel gebruik van stroom nog belangrijker wordt. Energiemanagement kan daar natuurlijk een grote bijdrage aan leveren.”

4. Welke vormen van energiemanagement zie je al in het alledaagse leven?

Sjors: “Energiemanagement wordt al geruime tijd in ons dagelijks leven toegepast. Denk bijvoorbeeld aan een laadplein met load balancing. Dat is eigenlijk een soort van EMS light, omdat je hierbij ook de beschikbare hoeveelheid stroom slim stuurt. Maar het optimaliseren van stroomverbruik zien we in de breedste zin steeds vaker terug in gebouwen.” Dennis vult aan: “Denk aan handelen op de energiemarkt aan de hand van dynamische contracten. In de praktijk wordt EMS ook steeds vaker ingezet om eigen opgewekte energie in combinatie met een batterij te managen. Op de residentiële markt zie je EMS steeds meer om de warmtepomp zo slim mogelijk aan te sturen.”

"De grootste ontwikkeling ten opzichte van vijf jaar geleden is dat er veel meer aanbieders zijn."

- Sjors van Wingerden
Sjors van Wingerden, productmanager bij Rexel Nederland B.V.,  vertelt over energiemanagementsystemen (EMS)

5. Hoe hebben energiemanagementsystemen zich de afgelopen 5 jaar ontwikkeld?

Sjors: “De grootste ontwikkeling ten opzichte van vijf jaar geleden is dat er veel meer aanbieders zijn. Er komt daarnaast steeds meer ICT bij kijken. Dat zorgt ervoor dat er rondom EMS ook meer aandacht is voor cybersecurity dan enkele jaren terug. Daarnaast zie je dat aanbieders van EMS hun oplossing steeds meer open source maken, al is daar nog een lange weg te gaan.”

6. Wat zijn nu de uitdagingen bij implementatie van een EMS?

Dennis: “Interoperabiliteit en standaardisatie zijn grote uitdagingen. Het gebruik van open universele standaarden is essentieel voor interoperabiliteit tussen verschillende componenten en systemen. Daar is zoals gezegd nog een wereld te winnen. De verschillende protocollen moeten universeel worden, maar er moet ook een vergaande samenwerking zijn tussen de verschillende aanbieders. Als er een software-update is, moeten systemen namelijk ook blijven draaien.” Sjors vult aan: “Daarnaast is het zo dat er heel veel op het bordje komt van de installateur. Als je een EMS installeert, moet je eigenlijk een computersysteem programmeren. Als installateur of elektricien word je een halve IT’er. Daar is training voor nodig.”

7. Hoe kunnen energiemanagementsystemen bijdragen aan de duurzaamheids- en milieudoelstellingen van een bedrijf?

Roel: “Een eerste stap in energiebesparing en CO2-reductie is altijd inzicht. Met een EMS verkrijg je inzicht in je energieverbruik en kun je als bedrijf maatregelen nemen om de CO2-footprint te verlagen en besparen op gebruik dat niet noodzakelijk is.” Dennis: “Bedrijven boven een bepaald jaarverbruik hebben een onderzoeks- en informatieplicht over uitgevoerde en nog uit te voeren verduurzamingsmaatregelen. Ze zijn verplicht om investeringen die zich binnen vijf jaar hebben terugverdiend toe te passen. Monitoring is daarvoor erg van belang. Wil je label A, oftewel een energieneutraal kantoor? Dat behaal je simpelweg niet zonder een EMS.”

8. Welke technologieën of innovaties zijn upcoming?

Dennis: “Er wordt door veel EMS-aanbieders gewerkt aan compatibiliteit en merkonafhankelijkheid. In de praktijk zitten daar toch nog wel haken en ogen aan. Het is dan ook belangrijk dat de markt daaraan blijft werken.”

9. Hoe zien EMS-systemen er over 10 jaar uit?

Dennis: “Ik hoop dat we dan kunnen spreken over echte plug & play oplossingen. De mate van merkonafhankelijkheid is dan inmiddels heel groot omdat protocollen volledig uniform zijn. Je hebt voor je verlichting bijvoorbeeld nu al apps en oplossingen waarmee je dit kunt aansturen. Het werkt op elke smartphone. We moeten ernaartoe dat je op deze manier ook je EMS inregelt.” Roel: “Ook op het gebied van cybersecurity zijn er waarschijnlijk grote stappen gemaakt. Systemen zullen robuust zijn en 100% bestand tegen bijvoorbeeld een cyberaanval.”

10. Hoe ondersteunt Rexel bedrijven op het gebied van energiemanagement?

Roel: “We helpen installateurs door goed uit te vragen wat de vraag achter de vraag is. Wat wil de klant nou echt? Soms komt er een aanvraag binnen voor een batterij, maar is een EMS een veel slimmere oplossing. Het is wel vaak een complex vraagstuk, wat eigenlijk altijd maatwerk vereist. We hebben een breed assortiment aan partners die daar ook in meedenken.” 

Sjors: “Er is momenteel een overload aan batterijen en energiemanagementsystemen. Als installateur is het heel moeilijk om al die systemen te kennen en om te bepalen wat de beste oplossing is voor een project. Bij Rexel proberen we alle mogelijke opties te trechteren om tot kant-en-klare oplossingen voor onze klanten te komen.”

Neem contact op

"We helpen installateurs door goed uit te vragen wat de vraag achter de vraag is."

- Roel Willems
Roel Willems van Rexel Nederland vertelt over energiemanagementsystemen (EMS)

Lees meer over duurzaamheid